Python sözdizimi olarak bazı dillerle benzerlikler içermekle birlikte özellikle C sözdizimini andıran Perl ve PHP gibi dillerden oldukça farklıdır. Temel sözdizimi öğeleri şu şekilde sıralanabilir:

Python'un sözdiziminin diğer dillerle farkının en çok ortaya çıktığı nokta blok yapılarıdır. Diğer dillerde {} karakterleri veya begin, end gibi işaretlerle ile sağlanan blok yapıları Python'da girinti-çıkıntılar yardımıyla sağlanır. Kodun içerisinde aynı seviyede girintiye sahip olan alt alta bölümler aynı blok içerisinde kabul edilir. Hello World'e dönecek olursak if bölümünden sonra alt satırlardaki komutların eşit oranda girintiye sahip olmasının sebebi göze güzel gözükmekten öte, bloklamayı sağlamaktır. Kodunuzda girinti/çıkıntıları doğru ayarlamadığınız takdirde Python kodunuz çalışmayacaktır.

Blok yapılarının girinti çıkıntılarla sağlanması ilk başta itici gelebilir. Sonuçta diğer dillerdeki gibi belirli ifadeler ile bloklama yapıldığında bloklar daha kesin olarak belirlenebilir diye bir düşünce mevcuttur. Tabiiki blokların başlangıç ve sonunu belirli karakterlerle belirlemenin kendine özgü avantajları vardır. Örneğin tüm bir blok bu sayede tek satıra yazılabilir ancak bu durum kodun okunabilirliğini azalatacaktır. Hangi dil kullanılırsa kullanılsın kod yazarken okunabilirliği ön planda tutmak her zaman içi önemlidir. Kodu okunabilir kılmak için de girinti/çıkıntıları doğru kullanmak zaten bir programcılık geleneğidir. Tabiiki pek çok gelenek gibi bu da programcılar tarafından pek umursanmaz ve ortaya sahibinin dahi okuyunca anlamayacağı kodlar çıkar Bu aşamada Python programcıyı düzenli kod yazmaya zorlayarak hem bloklar için fazladan karakterler kullanma ihtiyacını ortadan kaldırır hem de kodun düzenli kalmasını sağlar. Tabiiki bir insan spagetti kod yazmak isterse her dilde yazar. Fakat normal koşullar altında bu zorlamalar kodu düzenli tutmak için yeterli olacaktır.

Bir dilin bel kemiği şüphesiz ki kontrol yapılarıdır. İf-Else tarzı denetleme deyimleri ve for, while gibi döngüler her dilde bulunsa da aynı parmak izi gibi dilden dile bazı farklılıklar içerirler. Python'da her programlama dili gibi bu yapıları bünyesinde bulundurur. Bu yapıların genel yapısı şu şekildedir:

Python'daki denetleme deyimleri ve döngüler diğer dillerdekinden daha farklı olmadığıdan burada tekrar tümünü anlatmanın gereği yoktur. Fakat diğer dilerdeki benzerlerinden bazı farklılıklar gösteren for ve while deyimlerinin bu farklarına bir değinmekte fayda var.

C ve Pascal gibi dillerde for deyimi sayı sayma esasına dayanır. Sayı tipinde bir değişken artırılıp azaltılarak kontrol sistemi kurulur. Python'da ise for döngüsü bir liste üzerinde işletilerek listenin her elemanı listedeki sıralarına göre işleme alınır. Örneğin:

For döngüsü her ne kadar bir liste üzerinde çalışsa da kimi zaman doğrudan sayılar üzerinde çalışmamız gerekebilir. Böyle bir durumda sayılardan oluşan bir listeyi her seferinde elle yazmak tabiiki mantıklı olmayacaktır. Python böyle durumlar için bize range() fonksiyonunu sunar. Bu fonksiyon kendisine verdiğimiz parametrelere göre bize bir sayı listesi üretir. range() fonksiyonu üç farklı parametre alır: taban sayı, tavan sayı ve artırma miktarı. Bu her ne kadar bize C'nin esnekliğini sunmasa da istediğimiz sayıları elde etmek için yeterlidir. Taban sayı ve artırma miktarı parametreleri kullanılmayabilir, bu durumda başlangıç olarak 0 ve artırma miktarı olarak ta 1 alınır. Gözönünde bulundurulması gereken bir faktör liste oluşturulurken tavan sayısının listeye dahil edilmediğidir. Örnek vermek gerekirse:

Python'da benzerlerinden farklılık gösteren diğer bir deyim ise if deyimidir. Python'da case veya switch gibi ayrı bir kalıp bulunmadığından if deyimi bu fonksiyonaliteyi sağlayacak şekilde düzenlemiştir. Bir if deyiminin içerisinde kullanacağınız birden fazla elif (evet Else-if'in kısaltması) deyimi ile farklı koşulları test etmek mümkündür. Hello World uygulamasındaki işletim sistemi karşılaştırmasında bu durumun tipik bir örneğini görmek mümkündür.

Python'da fonksiyon tanımlamaları def anahtar sözcüğü ile yapılır. genel yapı def <fonksiyon_adi>(<parametreler>): şeklindedir. Fonksiyonun kendisi bu tanımın altındaki satırlara uygun girinti ile yazılır. Fonksiyon parametrelerini tanımlarken duruma göre bazı farklı yaklaşımlar kullanmamız mümkündür. Tanımladığımız fonksiyon parametrelerinin bazılarına öntanımlı değerler atamamız mümkündür. Bu sayede fonksiyonu çağırırken yalnızca öntanımlı değeri değiştirmemiz gereken durumlarda o parametreye müdahale etmemiz gerekecektir. Parametrelere öntanımlı değer atanması şu şekilde yapılır:

Bu durumda Python yorumlayıcısı fonksiyonu sadece foobar() şeklinde çağırdığımızda foo değişkenine otomatik olarak bar değerini atayacaktır. Parametrelere öntanımlı değer atarken dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta öntanımlı değer atanan parametrelerin, atanmayan parametrelerden sonra gelmesi gerektiğidir.

Python'un fonksiyon tanımlarında içerdiği en önemli kolaylık değişken uzunluktaki parametre listeleridir. Bu sayede bir fonksiyonun sınırsız sayıda parametre alması sağlanabildiği gibi bir tüp, liste veya sözlük içerisindeki veriler de kolayca bir fonksiyona parametre olarak geçirilebilir. Değişken uzunlukta parametreler alan bir fonksiyon tanımı şu şekilde yapılır:

Bu şekilde tanımlanan bir fonksiyona geçirilen parametrelere fonksiyonun içinde args adlı bir tüpü ve kwargs adlı bir sözlüğü kullanarak erişebiliriz. Bu isimleri kullanmak mecburi olmadığı gibi bu iki parametre tipi aynı anda kullanılmayıp arı ayrı da kullanılabilir. Fakat bu kullanım tarzı genel olarak uygulamada yerleşmiştir. Ancak eğer ikisini bir arada kullanacaksak mutlaka önce *args sonra **kwargs tanımlarını kullanmamız gerekir.

Bu iki çağrı tipini birleştirerek fonksiyon tanımları yamamız da tabiiki mümkündür. Bu durumda dikkat etmemiz gereken kural parametrelerin sıraının önce normal parametreler, ardından öntanımlı değere sahip parametreler, ardından geri kalan parametreleri toplamak üzere *args ve **kwargs tanımlarını kullanmaktır. Aksi halde Python yazım hatasından şikayet edecektir. Örnek bir fonksiyon tanımı şu şekilde yapılabilir:

Sınıf tanımlamaları class (ne süpriz ama) anahtar sözcüğü ile yapılır. Bir sınıf tanımlaması şu şekilde yapılır: class (<Temel_sinif1>, <Temel_sinif2>,...): Eğer sınıfımız bir temel sınıf'tan (base class) türetilmiyorsa parantezleri kullamamaya dikkat etmemiz gerekir. Bir sınıfın tanımında birden çok temel sınıf kullanmak mümkündür, bu sayede Python'da nesne yönelimli programlamanın güzelliklerinden çoklu miras almayı (multiple inheritance) kullanmamız mümkün hale gelir.

Bir sınıf içerisindeki fonksiyonları tanımlarken ilk parametre fonksiyonun çağrıldığı sınıf örneğine (instance) referans veren self parametresi olmalıdır. Parametresi olmayan fonksiyonları tanımlarken dahi bu parametrenin parametre listesinin ilk elemanı olarak eklenmesi gerekir. Bu parametrenin adının self olması zorunlu olmamakla birlikte uygulamada bu isim yerleşmiştir. Hello adlı bir fonksiyona sahip bir sınıf aşağıdaki gibi gözükecektir:

Python yorumlayıcısı bu fonksiyonu çağırırken self parametresini otomatik olarak yerleştirecektir. Bu nedenle HelloWorld sınıfının KirkIki adı örneğindeki Hello fonksiyonunu çağırmak istediğimizde KirkIki.Hello() yazmamız yeterli olacaktır.

Bir büyüğümüzün de dediği gibi: "Yakalanmayan istisnalar, kaideyi bozar". Python pek çok modern dil gibi hata yakalamanın pratik bir yolu olan istisna sistemine sahiptir. İstisnalar Pascal'a benzer şekilde try ... except blokları ile yakalanır ve raise ile ortaya çıkarılırlar.

try anahtar sözcüğü ile başlayan blokların sonunda except anahtar sözcüğü ile bir veya daha fazla hatayı yakalamak mümkündür. Tipik bir try ... except bloğu şu şekilde olacaktır:

Bu örnekte Python'a özgü bir anahtar sözcük olan else karşımıza çıkmaktadır. Hiçbir istisna oluşmadan programın tamamlanması halinde else bloğundaki kodlar çalıştırılacaktır. Herhangi bir istisna oluşması halinde ise else bölümü çalıştırılmayacaktır. Bu konuyla ilgili son anahtar sözcük ise bffinally sözcüğüdür. finally sözcüğü bir hata oluşsun yada oluşmasın mutlaka çalıştırılması gereken kritik kısımları belirlemekte kullanılır. Bu bölümde genelde açık dosyaların kapatılması, ağ bağlantılarının kesilmesi gibi işlemler yürütülür. Bir try bloğunun içerisinde aynı anda hem except hem de finally sözcükleri bir arada bulunamaz. Ancak içiçe try blokları kullanarak bunun üstesinden gelmek mümkündür. Örneğin: